Przysięga polskiego żołnierza. Dzieje współczesne

Opis

Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie dziejów przysiąg polskiego żołnierza, tych wygłaszanych według przygotowanej roty, jak i ślubowań składanych pod wpływem emocji będącej wynikiem zaistniałej sytuacji. Monografia ta składa się z pięciu rozdziałów. W rozdziale pierwszym – Tradycja polskiej przysięgi wojskowej – przedstawiono kluczowe momenty kształtowania się ceremoniału oraz ewolucji tego szczególnego aktu w militarnej historii naszego państwa, zaczynając od czasów panowania Piastów, a kończąc na epoce Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dodać należy, że treści rot przysięgi nie zawsze odnosiły się do rodzimych władców. Tak działo się w okresie Księstwa Warszawskiego, kiedy ślubowano wierność Napoleonowi, tak było też w okresie Królestwa Polskiego utworzonego po kongresie wiedeńskim, gdy deklarowano lojalność cesarzowi i królowi, czyli w rzeczywistości rosyjskiemu carowi. W tej części publikacji przedstawiono też treści przysiąg XIX-wiecznych powstań narodowych.

W rozdziale drugim – Przysięga w okresie walki o niepodległą Polskę – przypomniano dzieje legionów utworzonych w 1914 roku w Krakowie i Lwowie oraz podobnych formacji, które powstały po drugiej stronie frontu, w Rosji. Ten proces przedstawiono w kontekście analizy treści przysiąg składanych przez młodych ochotników zaciągających się do polskiego wojska, a także ukazania roli, jaką pełniły tu znaki bojowe. Podobną perspektywę przyjęto, opisując okoliczności tworzenia się polskich jednostek w Rosji oraz we Francji i Włoszech po upadku caratu. Oddzielne zagadnienie stanowi omawiany tu temat przysiąg powstańców wielkopolskich i śląskich.

Treść rozdziału trzeciego – Przysięga wojskowa w wielokulturowej armii – dotyczy powoływania do sił zbrojnych mężczyzn wywodzących się z różnych kręgów narodowościowych, religijnych i kulturowych II RP. W treści roty przysięgi wojskowej wprowadzonej w 1924 roku widoczne jest to zróżnicowanie. Przeanalizowano tu również działania władz wojskowych w stosunku do osób odmawiających jej złożenia. Przypomniano, że po klęsce wrześniowej w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie obowiązywała ta sama rota przysięgi, podkreślając w ten sposób ciągłość istnienia Wojska Polskiego, a w procesie tym szczególnie ważną rolę odgrywały sztandary.

W rozdziale czwartym – Konspiracyjne przysięgi – przeanalizowano roty przysiąg organizacji polskiego ruchu oporu, starając się zachować układ chronologiczny i tematyczny. Uwidoczniły się tu zarówno różnice, jak i cechy wspólne, na przykład narastające wyczulenie na możliwość zaistnienia zdrady, widoczne w rotach przysiąg organizacji, niezależnie od ich ideowego charakteru.

W rozdziale piątym – Od uzależnienia do suwerenności – przedstawiono ewolucję roty przysięgi wojskowej, poczynając od treści ślubowania opracowanego dla jednostek formowanych z inicjatywy Związku Patriotów Polskich, organizacji powstałej za przyzwoleniem Stalina. Zmiany zachodzące w słowach przysiąg zostały tu ukazane na tle przemian polityczno-ustrojowych zachodzących w państwie uzależnionym od Moskwy. Poddano analizie również działania obdżektorów, czyli osób odmawiających złożenia przysięgi wojskowej oraz reakcji władz na to zjawisko. Rozdział kończy analiza procesu wprowadzenia oraz wdrożenia w życie nowej roty przysięgi w państwie, które odzyskało swą suwerenność. W prowadzonej tu analizie zwrócono również uwagę na szczególną rolę sztandarów w przebiegu opisywanych ceremonii.

                                                                                                                                                                                                   Ze wstępu

Rozdział 1. Tradycja polskiej przysięgi wojskowej
Starodawne echa współczesnego ceremoniału
Na wierność polskim władcom
Jeszcze Polska nie zginęła
Królestwo Polskie i powstanie listopadowe
Konspiratorzy w epoce ludowych zrywów
Przysięgi powstania styczniowego 1863 roku

Rozdział 2. Przysięga w okresie walki o niepodległą Polskę
Legionowa epopeja
Ku niepodległości
Polskie wojsko w Rosji
Od Francji po Syberię
Wydarzenia nad Wisłą i Wartą
Powstania śląskie

Rozdział 3. Przysięga wojskowa w okresie II Rzeczypospolitej
Przysięga elementem spajającym Wojsko Polskie
Wojskowe weksylia w ceremonii przysięgi
Przysięga wojskowa w wielokulturowej armii
Przysięgi wojskowe w opisie uczestników uroczystości
Przysięga wojskowa Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
Sztandary Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
Epilog

Rozdział 4. Konspiracyjne przysięgi
Oddział Wydzielony Wojska Polskiego majora Hubala
Służba Zwycięstwu Polski
Związek Walki Zbrojnej
Armia Krajowa
Cichociemni
Narodowa Organizacja Wojskowa
Bataliony Chłopskie
Gwardia Ludowa WRN
Polska Niepodległa
Tajna Armia Polska
Szare Szeregi
„Miecz i Pług”
Tajna Organizacja Wojskowa „Gryf Pomorski”
Kociewska „Jaszczurka”
Dramat pierwszych organizacji konspiracyjnych na Suwalszczyźnie
Odrodzenie Narodowe
Tajna Organizacja Wojskowa Związek Orła Białego
Góralski dramat
Narodowe Siły Zbrojne
Narodowe Zjednoczenie Wojskowe
Konspiracja antykomunistyczna
Komunistyczna partyzantka
Żydowski ruch oporu
Konspiracyjne sztandary

Rozdział 5. Od uzależnienia do suwerenności
Przysięga wojska generała Berlinga
Od dywizji do armii
Ślubuję Ci, Morze Polskie
Ewoluowanie roty przysięgi wojskowej w powojennej Polsce

Zakończenie

Aneks
Bibliografia
Streszczenie
Summary