Rozwój gospodarczy miast portowych pruskich prowincji nadbałtyckich w latach 1808–1914

Opis

Publikacja dostępna też w 

Opracowanie pod względem chronologicznym obejmuje okres od 1808 r. do wybuchu I wojny
światowej. Powszechnie w historiografii przyjmuje się, iż w okresie wojen napoleońskich zapoczątkowany został, a po kongresie wiedeńskim kontynuo­wany był proces reform, który miał ułatwić w Prusach przejście na tory gospodarki kapitalistycznej. Wprowadzenie w życie tego programu rozciągało się na długi okres i przypadło na lata niepomyślnej koniunktury gospodarczej. Depresja gospodarcza sprawiła, iż w okresie reform poziom produkcji i konsumpcji w przeliczeniu na jed­nego mieszkańca był niższy od poziomu z lat 1804/1805. Stan przedwojenny osiąg­nięto dopiero w 1831 r. W okresie tym w miastach portowych szczególnego znacze­nia nabierały reformy korporacji kupieckich i nowe uwarunkowania rozwoju handlu, zwłaszcza morskiego. Widocznym objawem wzrostu efektywności kapitału handlowe­go i jego aktywności po 1835 r. stały się inwestycje przemysłowe.

Ze wstępu

Edward Włodarczyk – Historyk, Mentor, Sternik nawy akademickiej, Przyjaciel

(Włodzimierz Stępiński)

Prof. dr hab. Edward Włodarczyk – bibliografia publikacji(zestawiła Agnieszka Szudarek)

Prof. dr hab. Edward Włodarczyk – wypromowani doktorzy(zestawił Dariusz K. Chojecki)

Uwagi redakcyjne

Wstęp
1. Cel i zakres pracy
2. Podstawa źródłowa
3. Stan badań

Rozdział I. Następstwa pruskich reform dla gospodarki miast portowych i kryzys gospodarczy (1808–1834/1838)

1. Reformy samorządowe i gospodarcze

2. Warunki rozwoju gospodarczego miast portowych

2.1. Nowa organizacja korporacji kupieckiej

2.2. Miasta nadbałtyckie Prus wobec polityki handlowej Prus

3. Załamanie gospodarcze w miastach portowych

3.1. Położenie ekonomiczne zaplecza portów

3.2. Handel morski miast portowych w okresie kryzysu

3.3. Kryzys żeglugi morskiej

3.4. Warunki rozwoju produkcji przemysłowej

4. Konkluzje

Rozdział II . Przełamanie stagnacji gospodarczej i narastanie przekształceń kapitalistycznych w życiu gospodarczym miast portowych w latach 1834/1838–1870

1. Warunki przemian

1.1. Tło okresu

1.2. Przemiany gospodarcze na bezpośrednim zapleczu portów

1.3. Przemiany demograficzne

1.4. Rola państwa, burżuazji i kapitału finansowego w inspirowaniu przemian

1.5. Miasta portowe wobec rozwoju kolejnictwa

1.6. Rola żeglugi śródlądowej w rozwoju miast portowych

2. Zmiany w żegludze bałtyckiej i handlu morskim

2.1. Inwestycje portowe

2.2. Handel morski portów bałtyckich

2.3. Zmiany w żegludze bałtyckiej

3. Miasta portowe jako ośrodki produkcji przemysłowej

3.1. Warunki rozwoju przemysłu

3.2. Przemysł rolno-spożywczy

3.3. Przemysł metalowo-maszynowy

3.4. Przemysł chemiczno-cementowy

3.5. Przemysł tytoniowy

3.6. Stopień upowszechnienia napędu mechanicznego

4. Rzemiosło

5. Przemiany w strukturze zatrudnienia

6. Konkluzje

Rozdział III . Przemiany w życiu gospodarczym nadbałtyckich miast portowych po zjednoczeniu Rzeszy i w dobie protekcyjnej polityki celnej (1871–1894)

1. Warunki przemian

1.1. Tło okresu

1.2. Przemiany demograficzne

1.3. Rola państwa i burżuazji w procesie przemian

1.4. Rola banków

1.5. Rozwój połączeń kolejowych

1.6. Miasta portowe wobec rozwoju żeglugi śródlądowej

2. Zmiany w żegludze i handlu morskim

2.1. Inwestycje portowe

2.2. Armatorzy bałtyccy wobec przemian w żegludze morskiej

2.3. Rozwój handlu morskiego

3. Miasta portowe jako ośrodki produkcji przemysłowej

3.1. Warunki rozwoju

3.2. Przemysł stoczniowy i maszynowy

3.3. Przemysł chemiczny i cementowy

3.4. Przemysł rolno-spożywczy

3.5. Przemysł drzewny i papierniczy

3.6. Przemysł tytoniowy, konfekcyjny i lniarski

4. Struktura zatrudnienia

5. Konkluzje

Rozdział IV. Życie gospodarcze nadbałtyckich miast portowych w latach 1895–1914

1. Warunki przemian

1.1. Tło okresu

1.2. Przemiany demograficzne

1.3. Burżuazja wobec nowych koncepcji rozwoju gospodarczego

1.4. Banki

1.5. Zabiegi burżuazji o rozwój połączeń komunikacyjnych z zapleczem

2. Rozwój handlu i żeglugi

2.1. Inwestycje portowe

2.2. Przemiany w żegludze morskiej

2.3. Rozwój handlu morskiego

3. Miasta portowe jako ośrodki produkcji przemysłowej

3.1. Plan industrializacji G. Gosslera

3.2. Przemysł metalowo-maszynowy

3.3. Przemysł chemiczny i cementowy

3.4. Przemysł rolno-spożywczy

3.5. Przemysł drzewny i papierniczy

3.6. Przemysł tytoniowy i konfekcyjny

4. Przemiany w strukturze zatrudnienia

5. Konkluzje

Zakończenie

Bibliografia

Stosowane skróty

Spis map i rysunku

Spis tabel

Spis wykresów

Zusammenfassung