Leksykalno-stylistyczne zjawiska w Trylogii i Krzyżakach Henryka Sienkiewicza

Opis

Rok wydania 2019

Niniejszy tom studiów został poświęcony językowi Trylogii i Krzyżaków, czyli najważniejszym powieściom historycznym w dorobku pisarskim Sienkie­wicza. Wszechstronna analiza lingwistyczno-stylistyczna 11 tekstów objęła prze­de wszystkim środki świadczące o indywidualnych formach językowej ekspresji pisarza, w tym zwłaszcza leksykę i frazeologię oraz środki stylistyczne, w za­kres badań włączono także semantyczno-wartościujące aspekty budowania przez pisarza świata przedstawionego powieści. Ważnym elementem podjętych badań była próba odtworzenia historyczno-lingwistycznej wiedzy Sienkiewicza na te­mat rzeczywistości geopolitycznej oraz językowej właściwej polszczyźnie i rea­liom doby staro- i średniopolskiej. Repertuar analizowanych zagadnień jest więc szeroki, obejmuje bowiem, prócz kwestii stricte lingwistycznych, także kreację różnych elementów świata przedstawionego powieści, zwłaszcza postaci litera­ckich, wybranych realiów geopolitycznych, przyrodniczych i związanych z nimi wartości, postaw i uczuć.

Zamieszczone w pracy artykuły mojego autorstwa były publikowane w róż­nych miejscach – czasopismach i monografiach wieloautorskich, często o szerokiej tematyce, okazjonalnych, i rozproszonych (zob. notę bibliograficzną). Zebranie tych prac w jednym miejscu i ich uaktualnienie pod względem bibliograficznym, redakcyjnym, czasami stylistycznym, ułatwi badaczom i osobom zainteresowa­nym twórczością Sienkiewicza, a zwłaszcza jego powieściami historycznymi, dostęp do tych opracowań.

Z przedmowy

Trylogia

Językowe środki opisu konia w Trylogii

Efekty barwne i świetlne w kreacji scen batalistycznych w Trylogii

Językowa kreacja Dniepru w Ogniem i mieczem

Językowy obraz Kozaka w Ogniem i mieczem. Sposoby prezentacji przedstawicieli społeczności kozackiej

Językowy obraz Kozaka w Ogniem i mieczem. Uwarunkowania geograficzne

1. Funkcja informacyjna

2. Funkcja ekspresywna

Postawa patriotyczna bohaterów powieści Pan Wołodyjowski

Krzyżacy

Językowa kreacja miłości

1. Obyczaje

2. Językowe sposoby okazywania i przeżywania uczuć

3. Przejawy erotyzmu w języku i zachowaniach bohaterów

4. Językowa kreacja kobiety

4.1. Charakterystyka wyglądu zewnętrznego

4.2. Cechy charakteru i umysłu

4.3. Rola i pozycja społeczna kobiety

Obraz Boga

Pole leksykalne walki orężnej

Zapożyczenia niemieckie

Słownik zapożyczeń niemieckich

Świat wartości swoich i obcych

1. Synonimiczne nazwy osobowe w funkcji wartościującej

2. Nazwy wartości i wyrażenia wartościujące

Podsumowanie

Nota bibliograficzna

Bibliografia

Wykaz skrótów stosowanych w pracy

Summary

Mapa szlaków bohaterów Ogniem i mieczem