Religia jako idolatria. Esej filozoficzny o nieuchronności elementów idolatrycznych w religii (dodruk)

Opis

Religię można uznać za przedsięwzięcie niemożliwe; z jednej bowiem strony jej celem jest oddanie należnej czci temu, co absolutnie święte i nieskończone, z dru­giej – cel ten można realizować wyłącznie dzięki posłużeniu się skończonymi i ma­terialnymi obiektami, należącymi do sfery profanum. Ukierunkowana na to, co nieskończone – religia osiąga zawsze tylko to, co skończone; mimo to wnosi do ży­cia orzeźwiający powiew nieskończoności i absolutu, nadając wszystkim ludzkim upadkom i klęskom specyficzny – chciałoby się powiedzieć – święty (boski) blask.

Idole religijne funkcjonują w ludzkim życiu podobnie do metafor, niezbędnych w myśleniu, także naukowym. W korzystaniu z nich nie ma nic zdrożnego dopó­ty, dopóki człowiek zdaje sobie sprawę, że nie powinien ich rozumieć dosłownie. Idole religijne stają się niebezpieczne dopiero wtedy, gdy wierzący zaczyna je utoż­samiać z obiektem religii, oddając im niezasłużoną cześć. Dopóki jednak ludzie są świadomi ich nieadekwatności względem sacrum, dopóty idole mogą służyć jako wygodne narzędzie nawiązywania z nim kontaktu. Przy takim rozumieniu idolatrii nie tylko nie musi ona niszczyć religii, lecz wydaje się jej niezbywalnym elementem. Bardziej groźna idolatria okazuje się dopiero wtedy, gdy zostanie od­niesiona do niektórych osób czy instytucji religijnych, które nie tylko przysłaniają Boga, lecz – uzurpując sobie prawo do występowania w Jego imieniu – w gruncie rzeczy Go detronizują i zastępują.

Wstęp. Inspiracje i główna teza książki 

Rozdział 1. Terminy i założenia 

Rozdział 2. Formy idolatrii
2.1. Święte obiekty
2.2. Święte miejsca
2.3. Święty czas
2.4. Święte czyny
2.5. Święte osoby
2.6. Święte instytucje

Rozdział 3. Walka z idolatrią
3.1. Formy zwalczania idolatrii
3.2. Motywy i racje walki z idolatrią
3.2.1. Nakazy Boga
3.2.2. Majestat Boga
3.2.3. Deprawacja człowieka
3.2.4. Nieskuteczność idoli
3.2.5. Idolatria a zbawienie
3.3. Bezzasadność walki z idolatrią 

Rozdział 4. Nieuchronność idolatrii
4.1. Obraz sacrum
4.2. Rytuały
4.3. Instytucje

Rozdział 5. Źródła idolatrii
5.1. Człowiek
5.2. Bóg

Rozdział 6. Idolatria – zagrożenie i szansa religii 

Zakończenie. Idolatryczność kultury 

Bibliografia
Posłowie
Summary