Nieodpłatna praca w gospodarstwie domowym. Studium empiryczne

Opis

Rok wydania 2020

Aktywność człowieka w sferze domowej jest wielowymiarowa. Podsta­wowe czynności są konkretne i materialne: przygotowanie posiłków, opieka nad dziećmi i osobami starszymi, utrzymanie porządku, przygotowanie odzieży, prace w ogrodzie, prace remontowe. W badaniu Budżet czasu ludności prowa­dzonym cyklicznie przez GUS uwzględniono dziewięć podstawowych czynności i ponad 40 składowych pracy domowej. Becker (1992) określa je cieniami zawo­dów wykonywanych na rynku. Niektóre z nich są subtelne i trudne do oszaco­wania pod względem ilości czasu na nie przeznaczanego, np. wsparcie psycholo­giczne czy zarządzanie gospodarstwem domowym.

Płeć jest jednym z najsilniejszych czynników wpływających na ilość i jakość pracy domowej (Zachorowska-Mazurkiewicz, 2016; Folbre, 2006). Kobiety przeznaczają na pracę w gospodarstwie domowym zdecydowanie więcej czasu niż mężczyźni. Najczęściej zajmują się przygotowaniem posiłków, sprzątaniem i opieką nad dziećmi, natomiast panowie oprócz przygotowywania posiłków wykonują remonty, naprawy oraz robią zakupy (Hozer-Koćmiel, Lis, 2016). W wymiarze ekonomicznym większe zaangażowanie w sferę domową wpływa negatywnie na zarobki, mobilność, możliwość awansu zawodowego oraz na świadczenia emerytalne kobiet w porównaniu z mężczyznami. W wymiarze szerszym niż ekonomiczny zaangażowanie w sferę domową może być źródłem spełnienia oraz przestrzenią do realizacji własnych celów życiowych.

Celem głównym pracy jest identyfikacja czynników o charakterze demogra­ficznym, społecznym i ekonomicznym, wpływających na wielkość nieodpłatnej pracy domowej. Sformułowano siedem celów szczegółowych, które podzielono na metodyczne i badawcze.

Cele metodyczne:

1. Systematyzacja metod analizy nieodpłatnej pracy domowej.

2. Modyfikacja metodyki badania nieodpłatnej pracy domowej poprzez wprowadzenie nowych elementów.

Cele badawcze:

3. Ocena teorii ekonomicznych dotyczących nieodpłatnej pracy domowej pod względem podejścia i sposobu uwzględniania pracy domowej.

4. Sformułowanie koncepcji rozszerzonych korzyści z pracy domowej.

5. Omówienie wybranych problemów demograficzno-ekonomicznych zwią­zanych z nieodpłatną pracą domową, takich jak praca zawodowa, deficyt czasowy, przejście demograficzne oraz wartość pracy domowej.

6. Empiryczna analiza struktury i dynamiki nieodpłatnej pracy domowej dla ludności ogółem oraz według płci, wieku, miejsca zamieszkania i zamoż­ności.

7. Identyfikacja kluczowych determinant czasu pracy domowej wśród wybranych zmiennych demograficznych, ekonomicznych i społecznych.

Ze wstępu

1. Nieodpłatna praca domowa w teorii ekonomii

1.1. Podstawowe pojęcia

1.2. Teorie uwzględniające pracę domową w podejściu jakościowym

1.3. Teorie uwzględniające pracę domową w podejściu ilościowym

1.4. Koncepcja rozszerzonych korzyści z pracy domowej

1.5. Ocena teorii uwzględniających nieodpłatną pracę domową

2. Wybrane problemy demograficzno-ekonomiczne związane z nieodpłatną pracą domową

2.1. Przejście demograficzne a ilość pracy domowej

2.2. Praca domowa a deficyt czasowy i dochodowy ludności

2.3. Relacja czasu pracy zawodowej i domowej kobiet

2.4. Nieodpłatna praca domowa w Polsce na tle krajów Europy i świata

2.5. Wartość pracy domowej na świecie

3. Metodyka badania nieodpłatnej pracy domowej

3.1. Dane statystyczne i etapy badania pracy domowej

3.2. Mierniki pracy domowej

3.3. Statystyczne metody analizy pracy domowej

3.4. Metody wyceny pracy domowej

4. Analiza struktury i dynamiki nieodpłatnej pracy domowej

4.1. Rozkłady czasu nieodpłatnej pracy domowej dla ludności ogółem

4.2. Rozkłady czasu pracy domowej według płci

4.3. Rozkłady czasu pracy domowej według wieku

4.4. Rozkłady czasu pracy domowej według miejsca zamieszkania

4.5. Rozkłady czasu pracy domowej według zamożności

5. Modelowanie związków nieodpłatnej pracy domowej i wybranych zmiennych demograficznych, społecznych i ekonomicznych

5.1. Korelacja czasu pracy domowej i wybranych zmiennych demograficznych, społecznych i ekonomicznych

5.2. Modele powiązań pracy domowej z wybranymi zmiennymi dla ludności ogółem

5.3. Modele powiązań pracy domowej z wybranymi zmiennymi dla kobiet i mężczyzn

5.4. Modele powiązań pracy domowej z wybranymi zmiennymi według grup wieku

5.5. Modele powiązań pracy domowej z wybranymi zmiennymi według miejsca zamieszkania

5.6. Modele powiązań pracy domowej z wybranymi zmiennymi według klas dochodowych

Podsumowanie
 

Załączniki

Bibliografia

Spis rysunków i tabel

Summary