Potencjał i perspektywy rozwoju infrastruktury transportu kolejowego w Polsce w ujęciu przestrzennym

Opis

Monografia została podzielona na cztery zasadnicze części. W rozdziale pierwszym omówiono zarys uwarunkowań funkcjonowania transportu kolejowego w Europie. Przedstawiono pozycję transportu kolejowego w Polsce – na tle Europy – uwzględniono zróżnicowanie sieci kolejowej oraz wielkość przewozów kolejowych i ich udział w przewozach ogółem. Ponadto dokonano przeglądu literatury odnoszącej się do badań nad rozwojem sieci kolejowej w Polsce.

Rozdział drugi stanowi tło i punkt wyjścia do dalszych rozważań – nakreślono w nim uwarunkowania rozwoju transportu kolejowego w Polsce, w tym stan infrastruktury i przewozów, a także powiązania kolei z siecią osadniczą, zakładami przemysłowymi i portami morskimi – tam znajdują się bowiem potencjalni klienci transportu kolejowego. Jako oryginalne autorskie opracowanie wskazać należy przede wszystkim: podział linii na podstawie wielkości i struktury ruchu pociągów, analizę dostępu gmin do kolei – osobno pod względem przewozów pasażerskich i towarowych oraz ocenę połączeń kolejowych między wybranymi miastami na podstawie wskaźnika wydłużenia trasy.

W rozdziale trzecim dokonano przeglądu najważniejszych dokumentów odnoszących się do polityki transportowej po 2020 roku – na poziomie europejskim i krajowym – ze szczególnym uwzględnieniem zapisów dotyczących transportu kolejowego, omówiono także plany rozwoju sieci kolejowej w Polsce. Przedstawiono koncepcję sieci Kolei Dużych Prędkości z 2011 roku, komponent kolejowy Centralnego Portu Komunikacyjnego z 2020 roku, program Kolej+ i inne plany rozbudowy sieci kolejowej. Szczególną uwagę zwrócono na koncepcje oraz plany budowy nowych i odbudowy zlikwidowanych linii kolejowych, natomiast linie istniejące, włączone do poszczególnych projektów i przewidziane do modernizacji lub rewitalizacji, zostały jedynie wymienione. Dokonano oceny planowanych nowych odcinków linii pod względem ich znaczenia dla obsługi połączeń międzymiastowych (np. skrócenie trasy i czasu przejazdu) i poprawy dostępu miast do transportu kolejowego. Omówiono także plany inwestycji w infrastrukturę punktową, tj. stacje i dworce kolejowe. W ostatnim podrozdziale przedstawiono efekty realizacji dotychczasowych planów rozbudowy sieci kolejowej – długość linii wybudowanych w stosunku do zaplanowanych oraz prognoz, jak planowane inwestycje mogą wpłynąć na poprawę dostępu miast i gmin do transportu kolejowego. Przedstawiono także możliwe źródła finansowania inwestycji.

W czwartym rozdziale zawarto oceny i rekomendacje autora dotyczące głównych założeń polityki wobec transportu kolejowego, planowanych inwestycji kolejowych oraz własne propozycje rozbudowy sieci, w tym budowy brakujących odcinków, sformułowane na podstawie analizy potoków ruchu i dążenia do rozdzielenia ruchu pasażerskiego i towarowego na głównych szlakach kolejowych. Przedstawiono również krytykę komponentu kolejowego CPK sformułowaną przez Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju.

Całość rozważań kończy podsumowanie, w którym sformułowano odpowiedzi na postawione pytania badawcze oraz omówiono zweryfikowane hipotezy. Wskazano w nim również na kierunki dalszych badań dotyczących rozwoju transportu kolejowego w Polsce.

Ostatnim elementem monografii są załączniki, w których zamieszczono tabele zawierające zebrane i opracowane przez autora dane, w tym pochodzące z własnych badań i obliczeń.

                                                                                                                                                                                                     Ze wstępu

Wykaz skrótów

Wstęp
Hipotezy, cele i zakres badań
Metody badawcze i materiały źródłowe
Podstawowa terminologia
Struktura pracy

Rozdział 1. Uwarunkowania rozwoju transportu kolejowego w Europie i Polsce
1.1. Uwarunkowania funkcjonowania transportu kolejowego w Europie jako tło badań nad koleją w Polsce
1.1.1. Kolej w Polsce na tle kolei europejskich
1.1.2. Zróżnicowanie infrastruktury kolei europejskich
1.1 .3. Rozwój kolei dużych prędkości w Europie
1.1.4. Ramy prawno-organizacyjne funkcjonowania kolei w Unii Europejskiej
1.1.5. Przewozy kolejowe i ich rola w Europie w XXI wieku
1.1.6. Perspektywy dla kolei europejskich
1.1.7. Infrastruktura transportu kolejowego w transeuropejskiej sieci transportowej
1.2. Uwarunkowania rozwoju transportu kolejowego w Polsce
1.2.1. Dotychczasowe badania nad rozwojem sieci kolejowej w Polsce
1.2.2. Proces kształtowania sieci kolejowej
1.2.3. Przewozy kolejowe
1.2.4. Przedsiębiorstwa transportu kolejowego

Rozdział 2. Potencjał infrastruktury transportu kolejowego w Polsce
2.1. Kolejowa infrastruktura liniowa w Polsce
2.1.1. Zróżnicowanie regionalne i struktura własnościowa linii kolejowych
2.1.2. Charakterystyka techniczna linii kolejowych
2.1.3. Linie międzynarodowe i znaczenia państwowego
2.1.4. Klasyfikacje linii kolejowych stosowane przez PKP PLK
2.1.5. Natężenie i struktura ruchu pociągów na liniach kolejowych
2.2. Kolejowa infrastruktura punktowa w Polsce
2.2.1. Stacje towarowe i punkty ładunkowe
2.2.2. Terminale przeładunkowe
2.2.3. Stacje pasażerskie i dworce
2.3. Sieć kolejowa w Polsce a rozmieszczenie potencjalnych klientów
2.3.1. Dostęp gmin do transportu kolejowego
2.3.2. Sieć kolejowa a sieć osadnicza
2.3.3. Powiązanie zakładów przemysłowych z transportem kolejowym
2.3.4. Infrastruktura transportu kolejowego łącząca porty morskie z zapleczem
2.3.5. Powiązanie stacji kolejowych z infrastrukturą do obsługi pozostałych rodzajów ponadlokalnego transportu zbiorowego

Rozdział 3. Perspektywy rozwoju infrastruktury transportu kolejowego w Polsce
3.1. Transport kolejowy w polityce transportowej po 2020 roku
3.1.1. Transport kolejowy w polityce transportowej Unii Europejskiej
3.1.2. Transport kolejowy w polskiej polityce transportowej
3.2. Plany rozwoju infrastruktury transportu kolejowego w Polsce
3.2.1. Plany rozbudowy sieci kolejowej i budowy KDP powstałe w latach 1990–2016
3.2.2. Centralny Port Komunikacyjny i jego komponent kolejowy
3.2.3. Program Kolej+
3.2.4. Plany rozbudowy sieci kolejowej – pozostałe propozycje samorządowe
3.2.5. Plany rozbudowy sieci kolejowej PKP PLK do 2040 roku
3.2.6. Inwestycje PKP PLK w Warszawskim Węźle Kolejowym
3.2.7. Inwestycje punktowe – stacje i dworce
3.3. Efekty planowanych inwestycji
3.3.1. Plany rozwoju sieci kolejowej, a dotychczasowe ich wykonanie
3.3.2. Wpływ planowanych inwestycji na poprawę dostępu do transportu kolejowego
3.4. Prowadzenie i finansowanie inwestycji w infrastrukturę kolejową

Rozdział 4. Wnioski i rekomendacje dotyczące rozwoju transportu kolejowego w Polsce
4.1. Polityka transportowa i zarządzanie infrastrukturą kolejową
4.2. Dyskusja nad rozwojem sieci kolejowej w Polsce
4.3. Autorska ocena planów rozbudowy infrastruktury kolejowej
4.3.1. Cel i uwarunkowania inwestycji kolejowych
4.3.2. Koncepcja stworzenia sieci KDP i jej powiązanie z portami lotniczymi
4.3.3. KDP – budowa nowych linii i adaptacja istniejących linii konwencjonalnych
4.3.4. Przebieg wybranych nowych linii kolejowych
4.3.5. Budowa i przebudowa stacji pasażerskich i dworców kolejowych
4.3.6. Rozwój sieci terminali przeładunkowych i centrów logistycznych
4.4. Autorskie propozycje inwestycji w kolejową infrastrukturę liniową
4.4.1. Propozycje rozbudowy wybranych linii kolejowych
4.4.2. Dobudowa łącznic i innych brakujących odcinków linii kolejowych
4.5. Klasyfikacja analizowanych planów oraz efekty ich realizacji

Podsumowanie i wnioski końcowe
Odpowiedzi na postawione pytania badawcze
Weryfikacja postawionych hipotez
Proponowane kierunki dalszych badań

Załączniki
Bibliografia
Spis rycin, tabel i załączników
Streszczenie
Summary