Max Scheler. Filozof procesu solidaryzacji

Opis

Rok wydania 2020

Konsekwentnie rozwijana fenomenologia aktów prowadzi Maxa Schelera zarów­no do aktualistycznego ujęcia osoby jako czynu, jak i do wykazania jej solidarnej natury. Towarzyszy temu próba odzyskania aksjologicznego wymiaru rzeczywi­stości, który nadaje kierunek procesualnej rzeczywistości, realizującej się dzięki solidarnej wspólnocie. Osoba zbiorowa za sprawą noetycznej dynamiki zdwajania aktów staje się żywym organizmem, za którego wzrost i upadek odpowiadamy my wszyscy. Na przestrzeni wieków ten żywy organizm rezonowania aktów oddaje najpełniej siłę i naturę samych dziejów, a także współtworzonej w czasie i ponad nim osoby zbiorowej. Scheler wydaje się uprzedzać swymi intuicjami zarówno szeroko dziś dyskutowaną problematykę intencjonalności kolektywnej oraz zbio­rowej podmiotowości, jak i prace psychologii rozwoju (M. Tomasello), eksponu­jąc emocjonalny charakter wzajemnej odpowiedzialności i solidarności, także tej ponadgatunkowej.

„Człowiek musi znowu nauczyć się na nowo pojmować wielką niewidzialną, wzajemną solidarność wszelkich istot żywych w całokształcie życia, solidarność wszelkich istot duchowych w wieczystym duchu, jednocześnie zaś solidarność rozwoju świata (Weltprozesses) z kolejami losu (Werdeschicksal) ich najwyższej zasady oraz tejże zasady z rozwojem świata”.

M. Scheler, Człowiek w epoce zacierania się przeciwieństw, przeł. S. Czerniak

Rozdział I

Człowiek

Człowiek jako partner Boga

I. Modele antropologiczne i ich koncepcje ducha

II. Powrót ducha w antropologii filozoficznej Maxa Schelera

III. Proces inkarnowania świętości

Rozdział II

Wartości

Koncepcja tożsamości aksjologicznej

I. Aksjologiczna ontologia

II. Osoba: rdzeń aksjologicznej tożsamości

1. Aksjologiczny wzorzec

2. Świętość: źródło wartościowości

3. Indywiduacja konstytutywna: ordo amoris

III. Materialna etyka wartości

Aneks. Wstyd

1. Istotowa analiza uczucia wstydu: wstyd a uczucia pokrewne

2. Wstyd jako uczucie wydobywające duchowe istnienie człowieka

3. Intencjonalność wstydu

4. Wstyd a skrucha

Rozdział III

Emocje

Hermeneutyka uczuć

I. Wiedza jako aktywny stosunek bytowy

II. Uczestnictwo w bycie innego człowieka

III. Ontologiczne podstawy rozumienia

1. Spostrzeżenie innego człowieka

2. Doświadczenie Innego jako współdokonywanie aktów osobowych

3. Hermeneutyczne idole

Rozdział IV

Wspólnota

Paradygmaty konstytuowania się wspólnoty: egologiczny, pozaegologiczny, relacyjny

I. Edmund Husserl: wczuwające od-obecnienie ego drogą do wspólnoty

II. Martin Buber: uobecnienie się Ty kamieniem węgielnym wspólnoty

III. Max Scheler: relacyjna „teoria wszystkich w ogóle możliwych społecznych istotności”

1. Osoba intymna a osoba społeczna

2. Formy współbycia wspólnotowego

3. Wspólnoty osobowe kołem napędowym procesu solidaryzacji

Rozdział V

Świętość

Fenomenologia aktowego zjednoczenia

I. Rekonstrukcja Schelerowskiej fenomenologii religii

1. Charakterystyka aktów religijnych (Sinnlogik der religiösen Akte)

2. Czy Bóg istnieje?

II. Mistyka aktowego zjednoczenia

1. Jedność w ramach wspólnego odczuwania (Unmittelbares Mitfühlen)

2. Jedność w ramach aktowego zjednoczenia

Zakończenie
 

Odcienie solidarności

Bibliografia

Summary