Osobowościowe uwarunkowania samodzielności wychowanków placówek resocjalizacyjnych

Opis

Książka składa się z  dwóch części – teoretycznej i empirycznej. W  rozdziale pierwszym dokonano analizy cech samodzielności, by na jej podstawie sformułować autorską definicję tego pojęcia. W dalszej części dokonano przeglądu wyników badań i doniesień literatury przedmiotu na temat cech osobowości wychowanków placówek resocjalizacyjnych. Omówione zostały związki cech samodzielności z  wybranymi, charakterystycznymi ze względu na niedostosowanie społeczne, cechami podopiecznych MOW. W rozdziale drugim ukazano znaczenie samodzielności w kontekście celu resocjalizacji nieletnich, jakim jest przygotowanie wychowanków do prawidłowej readaptacji społecznej po opuszczeniu przez nich młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Zwrócono w tej części pracy uwagę na zadania kadry pedagogicznej, do których należą: diagnozowanie, motywowanie oraz organizowanie sytuacji usamodzielniających opierających się na założeniach koncepcji twórczej resocjalizacji. Dodatkowo omówiono ważne z punktu widzenia rozwoju samodzielności postawy wychowawcze oraz kompetencje kadry pedagogicznej. Zwrócono również uwagę na formalno-organizacyjne aspekty funkcjonowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych, które mogą sprzyjać bądź utrudniać podejmowane w placówce oddziaływania usamodzielniające. Rozdział kończy przegląd trudności, z jakimi mierzy się młodzież po opuszczeniu instytucjonalnej formy wychowania i resocjalizacji.

Trzeci rozdział zawiera założenia metodologiczne oraz sformułowane: przed[1]miot, cele, problemy i hipotezy badawcze. Ze względu na przyjęte założenia w projekcie badawczym wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego i  technikę ankiety audytoryjnej. Skonstruowano dwa autorskie narzędzia do zbadania samo[1]dzielności i poziomu demoralizacji nieletnich, a do pomiaru cech osobowości po[1]służono się standaryzowanymi narzędziami, tj. Skalą Samooceny (SES) autorstwa M. Rosenberga, Skalą Jawnego Niepokoju „Jaki Jesteś?” (SJN), autorstwa E. Skrzypek i M. Choynowskiego, Kwestionariuszem Badania Poczucia Kontroli (KBPK), autorstwa G. Krasowicz, A. Kurzyp-Wojnarskiej oraz Kwestionariuszem Umiejętności Prospołecznych Wychowanka (ART) autorstwa A. Goldsteina. Grupę badanych stanowiło 491 wychowanków MOW z Polski.

Na podstawie uzyskanych wyników w  rozdziale czwartym dokonano analizy i interpretacji związków samodzielności z poszczególnymi cechami osobowości nieletnich. Najważniejsze wnioski zawarte zostały w podsumowaniu, w którym sformułowano także zalecenia dla praktyki resocjalizacyjnej. 

                                                                                                                                                                                                   Ze wstępu

ROZDZIAŁ I
SAMODZIELNOŚĆ MŁODZIEŻY NIEDOSTOSOWANEJ SPOŁECZNIE

1.1. Cechy samodzielności w pedagogice i psychologii
1.2. Charakterystyka młodzieży niedostosowanej społecznie
1.3. Znaczenie wybranych cech osobowości młodzieży niedostosowanej społecznie w rozwoju samodzielności

ROZDZIAŁ II
ZNACZENIE SAMODZIELNOŚCI W RESOCJALIZACJI NIELETNICH WYCHOWANKÓW MŁODZIEŻOWYCH OŚRODKÓW WYCHOWAWCZYCH

2.1. Samodzielność a cele i zadania resocjalizacji
2.2. Instytucjonalne i osobowe uwarunkowania rozwoju samodzielności w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych
2.2.1. Liczebność grup wychowawczych oraz znaczenie miejsca w przestrzeni ośrodka w kształtowaniu samodzielności wychowanków
2.2.2. Znaczenie infrastruktury i organizacji pracy resocjalizacyjnej w ośrodku
2.2.3. Wsparcie i dostępność specjalistów (pedagog, psycholog, terapeuta)
2.2.4. Organizacja dnia w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych
2.2.5. Grupa usamodzielniania
2.2.6. Klimat wychowawczy w placówce resocjalizacyjnej
2.3. Trudności nieletnich w samodzielnym funkcjonowaniu po opuszczeniu placówki resocjalizacyjnej
2.3.1. Powrót do środowiska rodzinnego
2.3.2. Znalezienie mieszkania
2.3.3. Kryzys bezdomności i ubóstwa po opuszczeniu placówki
2.3.4. Brak umiejętności poradzenia sobie z nagłą swobodą i wolnością
2.3.5. Problem używania substancji psychoaktywnych
2.3.6. Stan psychiczny wychowanków
2.3.7. Doświadczenie wczesnego rodzicielstwa
2.3.8. Podejmowanie nauki
2.3.9. Zatrudnienie
2.3.10. Stygmatyzacja
2.3.11. Powrót do przestępstw
2.4. Źródła doświadczanych trudności przez byłych wychowanków MOW

ROZDZIAŁ III
ZAŁOŻENIA METODOLOGICZNE BADAŃ WŁASNYCH

3.1. Przedmiot, cele, problematyka i hipotezy badawcze
3.2. Charakterystyka zmiennych i wskaźników występujących w badaniu
3.3. Zastosowana metoda, technika i narzędzia badawcze
3.4. Teren i organizacja badań oraz charakterystyka grupy badawczej
3.5. Zastosowane procedury i metody analizy danych

ROZDZIAŁ IV
OSOBOWOŚCIOWE KORELATY SAMODZIELNOŚCI WYCHOWANKÓW MŁODZIEŻOWYCH OŚRODKÓW WYCHOWAWCZYCH

4.1. Cechy samodzielności a płeć podopiecznych MOW
4.1.1. Interpretacja i dyskusja nad wynikami dotyczącymi zróżnicowania cech samodzielności przez płeć wychowanków MOW
4.2. Samoocena a samodzielność wychowanków MOW
4.2.1. Interpretacja i dyskusja nad wynikami dotyczącymi związku samooceny z samodzielnością wychowanków
4.3. Lęk a samodzielność nieletnich z MOW
4.3.1. Interpretacja i dyskusja nad wynikami dotyczącymi związku lęku z samodzielnością wychowanków
4.4. Poczucie umiejscowienia kontroli a samodzielność wychowanków MOW 129
4.4.1. Interpretacja i dyskusja nad wynikami dotyczącymi związku poczucia umiejscowienia kontroli z samodzielnością
wychowanków
4.5. Kompetencje społeczne a samodzielność nieletnich z MOW
4.5.1. Interpretacja i dyskusja nad związkiem pomiędzy kompetencjami społecznymi i amodzielnością wychowanków
4.6. Demoralizacja a samodzielność podopiecznych MOW
4.6.1. Poziom internalizacji przekonań antyspołecznych a samodzielność nieletnich z MOW
4.6.2. Poziom nasilenia zachowań antyspołecznych a samodzielność nieletnich z MOW
4.6.3. Interpretacja i dyskusja nad wynikami dotyczącymi związku demoralizacji z samodzielnością podopiecznych MOW
4.7. Zalecenia dla praktyki wychowawczej i resocjalizacyjnej

PODSUMOWANIE 

Bibliografia
Spis tabel
Abstrakt
Abstract